Serebral palsi (SP), beynin gelişim döneminde (anne karnında, doğum sırasında ya da yaşamın ilk aylarında) oluşan bir hasar sonucu ortaya çıkan, kalıcı fakat ilerleyici olmayan fonksiyon kaybı, hareket ve duruş bozukluğudur. Çocuğun kaslarını kullanma biçimini, dengeyi ve hareket koordinasyonunu etkiler. Beyinde oluşan hasar zamanla kötüleşmez, ancak klinik bulgular zaman içerisinde değişiklik gösterir. Serebral palsili çocuklarda fonksiyon kayıpları, denge ve duruş bozukluklarına, epilepsi, görme ve işitme problemleri, konuşma ve öğrenme güçlükleri, davranış problemleri, zihinsel gelişim geriliği, ortopedik problemler, beslenme sorunları da  eşlik edebilir. Serebral palside, erken tanı ve uygun destekle çocuğun günlük yaşam becerileri belirgin biçimde geliştirilebilir.

Nedenleri Nelerdir?

SP’nin tek bir nedeni yoktur, çoğu zaman birden fazla etken rol oynar:

• Anne karnında oluşan problemler: Enfeksiyonlar, beyin gelişim bozuklukları, kanama, hipertansiyon, annenin kronik hastalıkları, ilaç kullanımı, genetik nedenler
• Doğum sırasında: Uzamış/zor doğum, makat geliş, oksijensiz kalma (asfiksi),
• Doğum sonrası erken dönem: yenidoğanda kan şekeri düşüklüğü, şiddetli sarılık, beyin enfeksiyonları, kafa travmaları,
• Erken doğum ve düşük doğum ağırlığı riski artırır,

Serebral Palsi Tipleri

Beynin hasarlanan bölgesine bağlı, etkilenen kas yapısına ve vücuttaki dağılımına göre sınıflandırılır:

1. Spastik Tip (en sık)

Kaslar serttir, hareketler zor ve kısıtlıdır.

• Spastik tetraparezi: Kol ve bacakların tamamı etkilenir, en ağır tiptir, bu çocuklar genellikle yürüyemezler, sıklıkla zihinsel engellilik, nöbetler veya görme, duyma veya konuşma sorunları gibi diğer gelişimsel engellere sahiptirler. 
• Spastik diparezi: Bacaklar daha çok kollar daha az etkilenir ya da hiç etkilenmez. Makaslayarak ve parmak ucu yürüme görülür.
• Spastik hemiparazi: Vücudun bir yarısı etkilenir ve kollar bacaklardan daha fazla etkilenir.

2. DiskinetikTip
   İstemsiz kas kasılmaları, kontrolsüz, amaca uygun olmayan hareketler görülür, konuşma ve yutma güçlüğü olabilir.
3. Ataksik Tip

Denge ve koordinasyon sorunları ön plandadır, yürümede zorlanır, titreme eşlik edebilir.

1. Miks Tip

Birden fazla tipin bulguları birlikte bulunur (spastik ve diskinetik tip birlikteliği)

Tanı Nasıl Konur?

Tanı genellikle ayrıntılı doğum öncesi, doğum ve doğum sonrasına ait öykünün ayrıntılı alınması ve nörolojik muayene ile konur. Riskli bebeklerde bebeğin motor gelişiminin (baş tutma, oturma, yürüme) yakından izlenmesi gerekir. Gerekli durumlarda beyin görüntüleme (MR) yapılır. Görme, işitme, konuşma ve beslenme değerlendirmeleri yapılır. Tanı bazen ilk aylarda, bazen de motor basamaklar geciktikçe netleşir.

Tedavi ve Destek Yaklaşımları

Serebral palsinin tek bir “iyileştirici” tedavisi yoktur, hedef uygun fizik tedavi ve rehabilitasyon ile çocuğun potansiyelini en üst düzeye çıkarmak ve günlük yaşamda bağımsızlığı artırmaktır. Tedavi bireyselleştirilir ve çoğunlukla ekip işidir.

• Çocuk Nöroloji tarafından; Büyüme ve gelişme takibi, varsa epilepsi tedavisi, beslenme, uyku problemlerinin çözümlenmesi ve spastisitenin medikal tedavisi

• Fizik tedavi ve rehabilitasyon: Kas gücü, esneklik, denge ve hareket eğitimi
• Ergoterapi: Günlük yaşam becerileri (giyinme, yeme)
• Konuşma ve dil terapisi: Konuşma, yutma ve iletişim
• İlaçlar: Kas sertliğini azaltmaya yönelik
• Ortezler (atel, yürüme cihazları)
• Seçilmiş olgularda cerrahi girişimler

• Erken başlanan, düzenli ve aile katılımı olan programlar en iyi sonuçları verir. Sosyal destek ve eğitim olanakları çocuğun yaşam kalitesini artırır.